HÀNG TIÊU DÙNG

Mở thêm chi nhánh thường được xem là dấu hiệu cho thấy một doanh nghiệp bán lẻ đang phát triển tốt. Khi doanh thu tăng trưởng, lượng khách hàng ngày càng lớn và thương hiệu bắt đầu được thị trường đón nhận, nhiều chủ doanh nghiệp lựa chọn mở rộng hệ thống để gia tăng độ phủ và chiếm lĩnh thị phần. Tuy nhiên, không ít cửa hàng bán lẻ sau giai đoạn tăng trưởng nhanh lại rơi vào tình trạng doanh thu toàn hệ thống vẫn tăng nhưng lợi nhuận không cải thiện. Điều đáng nói là nhiều doanh nghiệp chỉ nhận ra vấn đề khi áp lực dòng tiền xuất hiện hoặc chi phí vận hành vượt ngoài tầm kiểm soát. Vậy đâu là nguyên nhân khiến các cửa hàng bán lẻ mở rộng nhanh nhưng lại gặp khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả của từng điểm bán?

1. Cửa hàng bán lẻ tăng lên, dữ liệu trở nên rời rạc

Ở giai đoạn đầu, việc quản lý một hoặc hai cửa hàng tương đối đơn giản. Chủ doanh nghiệp có thể trực tiếp theo dõi doanh thu, hàng hóa và hoạt động của nhân viên mỗi ngày. Tuy nhiên, khi hệ thống phát triển lên nhiều chi nhánh, cách quản lý thủ công dần bộc lộ hạn chế. Mỗi cửa hàng có thể sử dụng một phương pháp báo cáo riêng. Hoặc thời gian và lưu trữ dữ liệu ở nhiều nguồn khác nhau. Hậu quả là không nhìn thấy bức tranh tổng thể của toàn hệ thống. Doanh thu có thể được tổng hợp đầy đủ nhưng những chỉ số quan trọng khác lại khó theo dõi.

Ví như: lợi nhuận theo từng cửa hàng, tỷ lệ tồn kho, hiệu quả sử dụng nhân sự. Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp vẫn mở rộng quy mô. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể biết cửa hàng nào đang tạo ra giá trị. Và cửa hàng nào đang âm thầm làm giảm hiệu quả kinh doanh.

2. Doanh thu cao không đồng nghĩa với cửa hàng hoạt động hiệu quả

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất trong ngành bán lẻ. Nhiều doanh nghiệp đánh giá hiệu quả chi nhánh dựa trên doanh thu. Nếu một cửa hàng bán được nhiều hàng hơn các điểm bán khác, cửa hàng đó thường được xem là thành công. Tuy nhiên, doanh thu chỉ phản ánh một phần của câu chuyện.

Một cửa hàng có thể đạt doanh số cao nhưng phải gánh nhiều chi phí. Bao gồm: chi phí mặt bằng, nhân sự, tỷ lệ hàng tồn kho hoặc chi phí marketing cao hơn mức bình thường. Trong trường hợp này, lợi nhuận thực tế mang lại có thể thấp hơn nhiều so với những cửa hàng có doanh thu thấp hơn.

Khi chỉ nhìn vào doanh thu, doanh nghiệp rất dễ đưa ra các quyết định sai lầm. Một số doanh nghiệp chọn tiếp tục đầu tư vào những điểm bán kém hiệu quả. Hoặc bỏ qua những cửa hàng có tiềm năng sinh lời tốt. Đó là lý do các nhà quản lý hiện đại ngày càng quan tâm đến các chỉ số hiệu quả kinh doanh thay vì chỉ tập trung vào con số bán hàng.

>>> Xem thêm: Quản lý lợi nhuận là gì? Lợi ích quản lý lợi nhuận cho doanh nghiệp bán lẻ.

3. Khó kiểm soát tồn kho giữa các chi nhánh

Tồn kho là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của mỗi cửa hàng bán lẻ. Khi hệ thống mở rộng, doanh nghiệp thường đối mặt với tình trạng hàng hóa phân bổ không đồng đều. Một số cửa hàng thiếu hàng bán trong khi những cửa hàng khác lại tồn kho quá nhiều. Nếu không có công cụ theo dõi tập trung, doanh nghiệp sẽ rất khó phát hiện sự mất cân đối này.

Hậu quả không chỉ là doanh số bị ảnh hưởng mà còn làm gia tăng chi phí lưu kho, chi phí bảo quản và nguy cơ hàng hóa lỗi thời. Đối với các ngành có vòng đời sản phẩm ngắn như thời trang, mỹ phẩm hoặc hàng tiêu dùng, tồn kho kéo dài còn khiến doanh nghiệp phải giảm giá hoặc thanh lý sản phẩm, làm suy giảm lợi nhuận.

Nhiều doanh nghiệp mở rộng rất nhanh nhưng lại không xây dựng được cơ chế kiểm soát tồn kho đồng bộ, dẫn đến việc nguồn vốn bị phân tán và hiệu quả kinh doanh giữa các cửa hàng ngày càng chênh lệch.

4. Thiếu công cụ đánh giá hiệu suất nhân sự tại từng điểm bán

Con người luôn là yếu tố quyết định chất lượng vận hành của một cửa hàng bán lẻ. Khi hệ thống chỉ có vài chi nhánh, nhà quản lý có thể dễ dàng quan sát và đánh giá năng lực của từng nhân viên. Nhưng khi số lượng cửa hàng tăng lên, việc theo dõi hiệu suất làm việc trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Nhiều doanh nghiệp không nắm được cửa hàng nào đang sử dụng nhân sự hiệu quả, đội ngũ bán hàng nào có tỷ lệ chuyển đổi tốt hoặc đâu là nguyên nhân khiến doanh số của một chi nhánh liên tục sụt giảm.

Điều này dẫn đến tình trạng phân bổ nguồn lực thiếu hợp lý. Có cửa hàng hoạt động quá tải nhưng không được bổ sung nhân sự, trong khi một số điểm bán khác lại duy trì chi phí nhân công cao hơn mức cần thiết. Nếu không đo lường được hiệu suất lao động, doanh nghiệp sẽ rất khó tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả kinh doanh của từng cửa hàng.

5. Mở rộng nhanh hơn khả năng quản trị

Nhiều doanh nghiệp cho rằng thách thức lớn nhất khi mở rộng là vốn đầu tư hoặc tìm kiếm mặt bằng phù hợp. Trên thực tế, bài toán khó hơn nằm ở năng lực quản trị. Khi số lượng cửa hàng tăng lên, khối lượng dữ liệu, hàng hóa, nhân sự và quy trình vận hành cũng tăng theo cấp số nhân. Nếu hệ thống quản trị không được nâng cấp tương ứng, doanh nghiệp sẽ rơi vào trạng thái “phát triển nóng”.

Biểu hiện dễ nhận thấy là ban lãnh đạo mất nhiều thời gian tổng hợp báo cáo nhưng vẫn không có đủ thông tin để đưa ra quyết định. Các vấn đề tại cửa hàng chỉ được phát hiện khi đã gây ra hậu quả đáng kể. Đây là lý do nhiều chuỗi bán lẻ dù tăng trưởng nhanh trong vài năm đầu nhưng sau đó gặp khó khăn trong việc duy trì hiệu quả hoạt động. Tốc độ mở rộng vượt quá khả năng kiểm soát khiến doanh nghiệp mất dần khả năng quản lý từng điểm bán một cách chính xác.

6. Đánh giá hiệu quả của từng cửa hàng rõ rệt

Một hệ thống bán lẻ thành công không phải là hệ thống có nhiều cửa hàng nhất mà là hệ thống hiểu rõ hiệu quả hoạt động của từng cửa hàng. Doanh nghiệp cần theo dõi đồng thời nhiều chỉ số như doanh thu, lợi nhuận, tồn kho, hiệu suất nhân sự và chi phí vận hành tại từng điểm bán. Khi dữ liệu được tập trung và cập nhật theo thời gian thực, nhà quản lý có thể nhanh chóng phát hiện những cửa hàng đang gặp vấn đề để đưa ra phương án xử lý phù hợp.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng các phần mềm quản lý bán lẻ hiện đại giúp doanh nghiệp kết nối toàn bộ hoạt động của hệ thống trên một nền tảng thống nhất. Thay vì quản lý bằng cảm tính hoặc các báo cáo rời rạc, nhà quản lý có thể đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế.

Việc mở rộng hệ thống là mục tiêu của nhiều cửa hàng bán lẻ, nhưng tăng số lượng điểm bán không đồng nghĩa với tăng hiệu quả kinh doanh. Để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần xây dựng năng lực quản trị doanh nghiệp tương xứng với tốc độ mở rộng. Chỉ khi kiểm soát được hiệu quả của từng cửa hàng, doanh nghiệp mới có thể biến sự tăng trưởng về quy mô thành tăng trưởng thực sự về giá trị kinh doanh.